Antidemocratisch gedrag in Nederland

Voorbeelden juli 2025

1 juli 2025 De zanger Douwe Bob heeft Nederland verlaten op advies van de politie. De zanger zei eerder al doodsbedreigingen te hebben ontvangen. De reden is als volgt. De artiest was naar eigen zeggen niet gediend van een „zionistische poster en pamfletten” op het terrein van het evenement waar hij zou optreden. De zanger is tegen zionisme, verklaarde hij op het podium. Op 29 juni benadrukte Douwe Bob bij talkshow Renze dat het hem niet ging om het Joodse karakter van het evenement, maar om de politieke en religieuze uitingen die er werden gedaan. Volgens Douwe Bob had hij met de organisatie afgesproken dat zulke uitingen er niet zouden zijn. Of Douwe Bob hier gelijk in heeft of niet dient door de rechter beslist te worden indien de organisatie het er niet mee eens is. Doodsbedreigingen door burgers zijn stuk voor stuk ernstige voorbeelden van antidemocratisch gedrag op basis van vorm (A).

Op X meldt VVD-leider Dilan Yesilgöz op 29 juni² dat de weigering van Douwe Bob om op te treden een uiting is van ’pure jodenhaat’. Nog afgezien van het feit dat Douwe Bob dit al op het podium ontkend heeft, zou Dilan Yesilgöz moeten weten dat ’tegen zionisme zijn’ iets anders is dan het ’haten van joden’ (zie ook dit artikel over zionisme). Dit is antidemocratisch gedrag op basis van de criteria voorbeeldgedrag en betrouwbaarheid. Het volhouden van haar opvatting nadat ze er over na heeft kunnen denken maakt deze beoordeling van antidemocratisch gedrag alleen maar sterker.

Maar het is nog erger. Een Nederlander met de mening ’tegen zionisme zijn’ is vrij om die mening te hebben en te uiten. Mocht Dilan Yesilgöz menen dat die Nederlanders een ontoelaatbare grens overgaan, dan moet ze het ontoelaatbare van die grens specificeren, bij voorkeur met die Nederlanders in gesprek gaan of anders aangifte van een strafbaar feit doen. Doe je dat niet, dan mag je uiteraard je eigen mening hier over hebben, maar als je die eigen mening in het openbaar meldt, dan moet die mening wel op feiten gebaseerd zijn. Anders is het laster, behalve als je kunt aantonen dat je niet opzettelijk iemand’s reputatie wilde beschadigen. Daar lijkt hier geen sprake van te zijn. En laster door een politicus is een vorm van ernstig antidemocratisch gedrag op basis van vorm (C). Zie voorts ook de open brief aan Dilan Yesilgöz voor het gezichtspunt van een psycholoog.

2 juli 2025 VVD-leider Dilan Yesilgöz plaatst een filmpje op X waarin zij uitlegt waarom ze heeft gedaan wat ze heeft gedaan. Het goede aan het filmpje is dat ze meldt dat er verschillende vormen van zionisme zijn. Dat is winst. Dan zijn er dus ook verschillende vormen van antizionisme. Bijvoorbeeld het wel erkennen van het recht op een joodse staat maar het niet eens zijn met de vorm of de politieke ideologie van die staat of van haar regering. Allerlei mengvormen zijn mogelijk. Vervolgens meldt Dilan Yesilgöz wat de Nederlandse Staat als (niet wettelijk vastgelegde) richtlijn hanteert. Dat is helemaal juist. Echter, ook volgens de officiële richtlijn kan “een kritische houding tegenover Israël, die vergelijkbaar is met de kritiek die wordt geuit tegen gelijk welke andere staat, niet als antisemitisch bestempeld worden”. Het zou haar gesierd hebben om deze nuance aan te brengen. Want dat zou een goede opening naar een gezond publiek debat geweest zijn. En het zou de rest van haar filmpje wat genuanceerder hebben gemaakt omdat ze via die opening de verbinding had kunnen zoeken. In ieder geval is het weglaten van relevante feiten antidemocratisch gedrag op basis van het criterium betrouwbaarheid.

3 juli 2025 Na jaren van voorbereiding werd de Wet versterking regie volkshuisvesting door de Tweede Kamer aangenomen. Deze wet bevat een bepaling die het gemeenten verbiedt om statushouders een urgentieverklaring te geven. Zij krijgen dan geen voorrang meer bij de toewijzing van een sociale huurwoning. Ook niet als ze kampen met medische problematiek. Nederlanders krijgen in zo’n geval wel een ‘urgentieverklaring’. Het aannemen van deze bepaling is antidemocratisch gedrag van de voor stemmende kamerleden (wegens het discriminatieverbod in de grondwet) op basis van het criterium gelijkheid.

4 juli 2025 De Tweede Kamer neemt de nieuwe asielwetgeving aan. Deze wetgeving bevat regelgeving m.b.t. het strafbaar stellen van zowel illegaal verblijf in Nederland als het helpen van mensen die illegaal in Nederland verblijven. Die laatstgenoemde regelgeving is op het laatste moment toegevoegd zonder eerst de gebruikelijke consultatierondes (w.o. de Raad van State) te voltooien. Van de voor stemmende partijen is dit antidemocratisch gedrag op basis van het criterium scheiding.

Tijdens de stemming over de wetten waren er zorgen over de juridische houdbaarheid en de uitvoerbaarheid van de asielwetgeving als geheel. CDA-leider Henri Bontenbal sprak van "chaos en amateurisme", terwijl ChristenUnie-leider Mirjam Bikker het proces "staatsrechtelijk spookrijden"noemde . De Raad voor de rechtspraak heeft eerder aangegeven dat de korte adviestermijn voor de wetsvoorstellen niet bijdraagt aan wetgeving van hoge kwaliteit, wat de rechtszekerheid kan ondermijnen. Zorgen over de juridische houdbaarheid en de kwaliteit van de wetgeving als geheel zijn voldoende voor het vaststellen van antidemocratisch gedrag op basis van de criteria terughoudendheid en scheiding.

De gemeente Coevorden besloot om het plan voor de opvang van veertien minderjarige vluchtelingen in zijn gemeente af te blazen na een week van geweld, brandstichting en intimidatie door boze bewoners van de wijk waar de jonge vrouwen onderdak zouden krijgen. Dat is antidemocratisch gedrag van de geweldplegende, brandstichtende en intimiderende burgers op basis van het criterium vorm (A). Dit gedrag heet ook wel terreur.

7 juli 2025 De Zwolse gemeenteraad heeft een voorstel voor de bouw van een azc aangenomen. In een bijeenkomst, die gericht was tegen dit besluit, meldde Geert Wilders dat "de tijd dat we zo’n besluit accepteren wat mij betreft voorbij is”. Uit de mond van een politicus is dit antidemocratisch gedrag op basis van de criteria scheiding en terughoudendheid. En het gedrag komt in de buurt van ernstig antidemocratisch gedrag op basis van het criterium vorm (C).

10 juli 2025 Op 19 mei werd vastgesteld dat minister Femke Wiersma m.b.t. de publicatie van uitstootgegevens antidemocratisch gedrag vertoonde op basis van het criterium terughoudendheid. De rechtbank in Overijssel oordeelt nu dat Femke Wiersma misbruik heeft gemaakt van haar bevoegdheden door de publicatie van uitstootgegevens van veehouderijen te blokkeren. Volgens de rechtbank kan het handelen van de minister kan niet anders worden begrepen dan een actie om de openbaarmaking van de gevraagde emissiegegevens te vertragen. Het Ministerie van Landbouw bestudeert de uitspraak en beraadt zich op vervolgstappen. Het op 19 mei vastgestelde antidemocratisch gedrag wordt door het niet erkennen van de rechterlijke uitspraak voortgezet, nog steeds op basis van het criterium terughoudendheid.

17 juli 2025 PVV-leider Geert Wilders publiceert een filmpje op X met het bijschrift ’Uw stem gaat het verschil maken tussen ons Nederland of een Islamitisch Nederland. Kies voor ons Nederland en #StemPVV op 29 oktober!’. Van de eerste zin van het bijschrift kunnen we niet vaststellen of het waar of onwaar is, maar het wordt als waar gepresenteerd. Dat is antidemocratisch gedrag op basis van het criterium betrouwbaarheid. De (summiere gesproken tekst en de) beelden uit het filmpje kunnen moeilijk anders opgevat worden dan het scheppen van een angstbeeld dat een hele bevolkingsgroep stigmatiseert. Het is nog net geen expliciet aanzetten tot haat jegens die bevolkingsgroep, maar het leunt toch aardig aan tegen ernstig antidemocratisch gedrag op basis van het criterium vorm (C).

Na het niet aannemen van een motie m.b.t Israël in de Utrechtse gemeenteraad ventileren pro-Palestijnse demonstranten hun ongenoegen hier over. Burgemeester Sharon Dijksma besluit de vergadering even te schorsen en begeleidt de demonstranten persoonlijk naar buiten. Daar ontstaat een onveilige situatie voor de burgemeester. Sommige demonstranten gingen haar persoonlijke beledigen en werden agressief. Dit is echt een brug te ver en moet aangemerkt worden als antidemocratisch gedrag door de desbetreffende demonstranten op basis van het criterium vorm (A).

Terug naar de hoofdpagina